STOSUNKI TRANSATLANTYCKIE. Relacje USA-UE a polskie interesy. Analizy, opinie, prognozy

We wtorek, 14 lutego, Barack Obama spotkał się w Białym Domu z Xi Jinpingiem, wiceprezydentem Chin, który jeszcze w tym roku ma zostać następcą obecnego prezydenta Hu Jintao. Jak podkreśla wielu obserwatorów, od tego spotkania może w dużym stopniu zależeć kształt przyszłych stosunków bilateralnych pomiędzy Waszyngtonem i Pekinem. Dlatego tym większe znaczenie ma poruszenie przez stronę amerykańską „drażliwych” kwestii związanych z przestrzeganiem przez Chiny praw człowieka i problemami handlowymi.

W przemówieniu o stanie państwa prezydenta Barack Obama najwięcej miejsca poświęcił sprawom związanym z sytuacją wewnętrzną, w tym w szczególności z nowym planem dla amerykańskiej gospodarki. Zdecydowanie mniej uwagi poświęcono kwestiom związanym z polityką zagraniczną. Odniesienia do spraw zagranicznych widoczne są na samym początku orędzia, kiedy to Barack Obama pogratulował amerykańskim żołnierzom zakończenie misji w Iraku i po części też w Afganistanie oraz zlikwidowania zagrożenia dla amerykańskiego bezpieczeństwa, jakim był Osama Bin Laden.

W ramach porozumienia Budget Control Act z sierpnia 2011, plan obniżenia długu publicznego USA poprzez znaczącą redukcję wydatków federalnych miał dotknąć tzw. „nieobowiązkowych wydatków”, w największym zaś stopniu Departamentu Obrony i ogólnie rozumianych wydatków na armię i bezpieczeństwo narodowe. O ile jednak po ogłoszeniu porozumienia pomiędzy Kongresem a Białym Domem zakończono tzw. debt ceiling crisis, o tyle zapoczątkowano burzliwą debatę dotyczącą przyszłości i kształtu armii amerykańskiej w trakcie której, z jednej strony mówiono o ratowaniu budżetu federalnego i niezbędnej reformie wydatków Pentagonu, z drugiej zwiastowano znaczące ograniczenie amerykańskich zdolności bojowych, które negatywnie wpłynie na bezpieczeństwo narodowe USA. Zaprezentowane 5 stycznia nowe wytyczne dla Pentagonu, zgodne z Narodową Strategia Obrony USA, są pierwszym oficjalnym dokumentem i wyznacznikiem, w którą stronę zmierzać będzie amerykańska armia i w jakim stopniu ulegnie ona planowanym reformą.

Unia Europejska zdecydowała się wstępnie na uchwalenie embarga na dostawy irańskiej ropy. Decyzja dyplomatów w Brukseli jest odpowiedzią na ostatnie działania władz Iranu, które obejmują m.in. skierowanie groźby pod adresem USA oraz wcześniejsze zapowiedzi blokowania cieśniny Ormuz, jedynego szlaku morskiego pozwalającego na transport ropy naftowej z Zatoki Perskiej na Zachód.

Trwające od tygodnia ćwiczenia irańskiej marynarki w okolicach Cieśniny Ormuz mają odstraszyć społeczność międzynarodową przed podejmowaniem zdecydowanych działań wobec rządu w Teheranie sukcesywnie kontynuujących wątpliwy program atomowy. Zarówno Iran, jak i Stany Zjednoczone nie chcą konfliktu, dlatego też konflikt przenosi się na płaszczyznę retoryczną. Nowe osiągnięcie wojskowe Irańczyków to pocisk o nazwie Ghader, będący ulepszoną wersją pocisków typu cruise stosowanych przez Iran do tej pory. Teheran przekonuje[1], że testy w pełni się powiodły a warunki techniczne broni (daleki zasięg) pozwalają dzięki niej uzyskać dominację irańskiej floty w rejonie Cieśniny Ormuz. Blokada tej cieśniny oznaczałaby przerwanie ważnego szlaku dostaw ropy naftowej. 1/6 transportu tego surowca odbywa się przez ten obszar geograficzny.